adminMali Asistanım’ın yapay zeka altyapısı, karmaşık vergi senaryolarını saniyeler içinde nasıl uygulanabilir bir yol haritasına dönüştürüyor? Bu yazımızda, sahadan gelen ‘stopajsız fatura’ sorusuna sistemimizin verdiği yanıtı paylaşıyoruz. Aşağıdaki analizde; yapay zekanın mevzuatı nasıl taradığını, riskleri nasıl tespit ettiğini ve kullanıcıyı cezai yaptırımlardan koruyacak adımları nasıl bir mantık silsilesiyle sunduğunu görebilirsiniz.
Konu – Stopaja Tabi İşlemde Satıcı Firmanın Faturayı Stopajsız Düzenlemesi Durumunda İzlenecek Yol (2025)
🔍 İlgili Mevzuat
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) md. 94
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu (KVK) md. 15, md. 30
213 sayılı Vergi Usul Kanunu (VUK)
GİB özelgeleri (2023–2025 güncel uygulamalar)
7524 sayılı Kanun (02.08.2024 sonrası uygulama esaslarında değişiklik yoktur)
✅ Analitik Değerlendirme – Senaryo Bazlı Hukuki Akış
- Temel Kural: Stopaja Tabi İşlemde Satıcı Faturayı Stopajsız Düzenlerse Ne Olur?
GVK md. 94 ve KVK md. 15/30’a göre; stopaja tabi ödemelerde, stopajı ödemek ve beyan etmekle yükümlü olan her zaman alıcıdır (yani vergi sorumlusu/mükellef).
Satıcı, mevzuat gereği stopajlı fatura düzenlemese dahi; alıcı, kanunda öngörülen stopajı yapmak, beyan etmek ve ödemek zorundadır.
Bu durum, GİB’in birçok özelgesinde ve uygulama tebliğlerinde açıkça belirtilmiştir: “Stopaja tabi işlemlerde, fatura üzerinde stopaj gösterilmese dahi, alıcı tarafından stopaj yapılmalı ve muhtasar beyanname ile beyan edilmelidir.”
Senaryo 1: Alıcı, Satıcıdan Stopajlı Fatura Talep Edemiyor/Düzeltme Yapılamıyor
Alıcı, satıcının düzenlediği stopajsız faturaya rağmen, stopajı hesaplayarak ödemeden keser ve muhtasar beyanname ile beyan eder.
Satıcıya net tutar ödenir.
Stopajın vergi dairesine ödenmesiyle alıcının sorumluluğu sona erer.
Senaryo 2: Satıcıdan Düzeltme Faturası Talep Edilebiliyorsa
Alıcı, satıcıdan faturanın iptal edilip stopajlı olarak yeniden düzenlenmesini talep edebilir.
Yeni fatura ile işlem yapılır, stopaj hesaplanır ve beyan edilir.
Bu yöntem, ilerideki denetim ve ceza riskini azaltır.
- Muhasebe ve Beyanname Kayıtları
- a) Stopaj Alıcı Tarafından Doğrudan Yapılırsa (Düzeltmesiz Senaryo)
Örnek: Serbest meslek makbuzu veya kira ödemesi
770 Genel Yönetim Giderleri (veya ilgili gider/maliyet hesabı) XXX (brüt tutar)
360 Ödenecek Vergi ve Fonlar (stopaj) XXX (stopaj tutarı)
320 Satıcılar (veya 100 Kasa/102 Bankalar) XXX (net ödenen tutar)
Stopaj tutarı muhtasar beyanname ile beyan edilir ve ödenir.
Faturada stopaj yer almasa dahi, fiili ödeme aşamasında stopaj kesintisi yapılmalıdır.
- b) Stopajlı Fatura Sonradan Alınırsa (Düzeltmeli Senaryo)
Eski fatura iptal edilir, yeni stopajlı fatura alınır ve yukarıdaki muhasebe kaydı aynen uygulanır.
- Vergi Beyannamesi ve Raporlama
Stopaj tutarı, muhtasar beyanname ile beyan edilir.
Stopajsız fatura alınmış olsa da, beyan edilmeyen stopaj ileride usulsüzlük ve vergi ziyaı cezasına konu olabilir.
- Stopaj Türüne Göre Özel Notlar
Serbest meslek, kira, telif, danışmanlık, taşeronluk, avukatlık vb. işlemler için geçerlidir.
İlgili stopaj oranları, ödeme türüne ve alıcının statüsüne göre güncel oranlarla dikkate alınmalıdır.
📊 Tablo – Senaryo Bazlı Özet
Senaryo Muhasebe Kaydı Beyanname Etkisi Risk Durumu
Düzeltme yok Brüt kayıt, stopaj kes Muhtasar beyanname Usulsüzlük riski
Düzeltme faturası alınır Brüt kayıt, stopaj kes Muhtasar beyanname Düşük risk, tam uyum
⚠️ Risk Analizi
Mevzuat Riski: Stopaj yapılmazsa veya beyan edilmezse, alıcıya vergi ziyaı ve usulsüzlük cezası uygulanır.
Denetim Riski: Fatura ile ödeme kaydı uyumsuzluğu ve stopajın beyan edilmemesi.
Raporlama Riski: Mali tablo ile beyanname arasında uyumsuzluk.
Risk Azaltımı: Her durumda stopajı brüt tutar üzerinden hesaplayıp, muhtasar beyannameyle beyan edin; düzeltilmiş fatura alınamıyorsa açıklama ekleyin.
📂 Resmi Kaynaklar
GVK md. 94
KVK md. 15, md. 30
VUK
GİB özelgeleri (2023–2025 uygulama dönemi)
7524 sayılı Kanun sonrası uygulama
📢 Uyum Uyarısı
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır.
Nihai uygulama öncesi yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya hukukçuya danışınız.
Maliasistanim.ai bu analizden doğacak sonuçlardan sorumlu değildir.
🎯 Kurumsal Öneriler
Satıcıdan mevzuata uygun stopajlı fatura/makbuz talep edin, mümkün değilse stopajı ödeme aşamasında mutlaka kesin.
Stopajı muhtasar beyannameyle doğru dönemde beyan edin, açıklama ekleyin.
Tüm belgeleri açıklamalı arşivleyin, denetim riskini azaltın.
🟩 Yönetici Özeti
Stopaja tabi işlemde satıcı stopajsız fatura düzenlerse, alıcı yine de stopajı brüt tutar üzerinden hesaplayıp ödemeden kesmeli ve muhtasar beyannameyle beyan etmelidir. Düzeltme faturası alınırsa riskler azalır, alınamazsa stopaj sorumluluğu devam eder.
İsterseniz, bu işleme ilişkin muhasebe kayıtlarının ve beyanname entegrasyonunun örneklerini gösterebilirim. İster misiniz?